و آباد است و بازارها دارد و دخل و خرج مردم آن از بازرگانى است . « 1 » ياقوت مىگويد : صلاح الدين ايوبى اين شهر را در 583 ق از دست فرنگان بازگرفت و از ترس آنكه مبادا بار ديگر بر آن استيلا يابند ، آن را ويران كرد ؛ ولى شهر بار ديگر در 587 ق به دست فرنگان افتاد . اين شهر در حال حاضر خراب و ويران است . « 2 » در دوران مماليك ، زمان الملك الناصر محمد بن قلاوون ، مساجد و منابرى در رمله ساخته شد . الملك الناصر محمد بن قلاوون در اين شهر مناره‌اى ساخت كه از نظر ارتفاع و شكل بنا ، از شگفتيهاى دنيا بود . بناى اين مناره در نيمهء شعبان 728 ق به پايان رسيد . مسافرانى كه آن را ديده‌اند ، مىگويند بىنظير بوده است . « 3 » امير شاهين الكمالى ، فرماندار رمله ، نيز مناره‌اى بنا كرد و بر گرد آن مسجدى ساخت كه در روزهاى جمعه در آنجا نماز برگزار مىشد . او بر اين مسجد و مناره موقوفاتى وقف و براى خدّام آن حقوق و مقررى وضع كرد ؛ بناى اين مسجد و مناره در 854 ق بوده است . « 4 » ابن بطوطه كه در قرن هشتم هجرى به شام مسافرت كرده ، در وصف رمله مىنويسد : به رمله رفتيم كه همان فلسطين باشد . رمله شهرى بزرگ و كثير الخير است و بازارهاى خوب دارد . مىگويند ، در جنوب جامع ابيض اين شهر سيصد تن از پيامبران را دفن كرده‌اند . « 5 » غزّه « 6 » شهرى است در شمال شرقى مصر ، به فاصلهء چهار كيلومترى درياى مديترانه . غزّه از شهرهاى باستانى فلسطين است . در ابتداى امر ، كنعانيان كه از نسل حام بودند در آن سكونت گزيدند و از آن پس ، قومى به نام عناقيان در آنجا ساكن شدند . سپس ، مصريان آنجا را پايگاه لشكركشى خود به سوريه كردند . در حدود 1200 ق . م فلستيان به فلسطين آمدند و غزّه يكى از پنج شهر عمدهء آنان شد و شمشون ، پهلوان يهود از قبيلهء دال ، معبد غزّه را بر سر خود و دشمنانش خراب كرد . اهل غزّه پيوسته در بت‌پرستى و عبادت بت داجّون مشغول بودند تا آنكه يهوديان بر آنجا مسلط شدند . اين

--> ( 1 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 356 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 69 - 70 . ( 3 ) . الانس الجليل بتاريخ القدس و الخليل ؛ ج 2 ، ص 68 - 69 . ( 4 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 70 - 71 . ( 5 ) . سفرنامه ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 58 . ( 6 ) . Qazza